อ้าปากแล้ว ขากรรไกรมีเสียงคลิก นอนกัดฟัน ปวดกราม เกิดจากอะไร? ต้องรักษาไหม?
โรงพยาบาลศัลยกรรมโซลเฟส21 (SEOULFACE21 Oral and Maxillofacial(OMFS) HOSPITAL)
เคยไหมคะ? เวลาหาว เคี้ยวอาหาร หรืออ้าปากกว้างๆ แล้วได้ยินเสียง “กึก” หรือ “คลิก” ดังมาจากบริเวณข้างหู บางครั้งก็ไม่ได้เจ็บอะไร แต่บางวันกลับรู้สึกเมื่อยกราม หรืออ้าปากได้ไม่สะดวกเหมือนเดิม
หลายคนอาจปล่อยผ่านเพราะคิดว่าเป็นเพียงเสียงกระดูกลั่นตามปกติ ขณะที่บางคนเริ่มกังวลว่า “ข้อต่อขากรรไกรกำลังมีปัญหาหรือเปล่า?”
ความจริงแล้ว เสียงเหล่านี้ไม่ได้หมายความว่าข้อต่อขากรรไกรเสียหายเสมอไปค่ะ แต่หากมีอาการปวดร่วมด้วย อ้าปากติดขัด หรือรู้สึกเมื่อยกล้ามเนื้อกรามบ่อยๆ โดยเฉพาะหลังตื่นนอน ก็อาจมีปัจจัยอื่นๆที่ควรตรวจสอบเพิ่มเติม รวมถึงเผ้าระวังพฤติกรรม นอนกัดฟันหรือกัดฟันแน่นโดยไม่รู้ตัว
วันนี้เราจะพามาทำความเข้าใจว่าเสียงคลิกจากขากรรไกรเกิดจากอะไร เกี่ยวข้องกับการนอนกัดฟันหรือไม่ อาการแบบไหนควรพบแพทย์ และมีวิธีดูแลอย่างไรโดยไม่จำเป็นต้องเริ่มจากการรักษาที่ซับซ้อนค่ะ
ทำไมอ้าปากแล้วขากรรไกรมีเสียงคลิก?
ข้อต่อขากรรไกร (TMJ) ตั้งอยู่บริเวณหน้าหูทั้งสองข้าง ทำหน้าที่เชื่อมกระดูกขากรรไกรล่างเข้ากับกะโหลกศีรษะ ทำให้เราสามารถอ้าปาก หุบปาก เคี้ยวอาหาร และพูดได้ตามปกติ โดยภายในข้อต่อจะมี หมอนรองข้อต่อ เป็นเนื้อเยื่อรองรับแรงกระแทก ทำหน้าที่กระจายน้ำหนักและป้องกันไม่ให้ผิวของกระดูกเสียดสีกันโดยตรง ในทุก ๆ จังหวะการเคลื่อนไหวของปาก
ในยามปกติ เวลาที่เราอ้าปาก ข้อต่อไม่ได้หมุนเพียงอย่างเดียว แต่หัวข้อต่อจะมีการเลื่อนตำแหน่งตามไปด้วย หากหมอนรองข้อต่ออยู่ในตำแหน่งที่เปลี่ยนไปจากปกติ บางครั้งอาจเกิดเสียงคลิกขณะที่หัวข้อต่อเคลื่อนผ่านหมอนรองข้อต่อ
อย่างไรก็ตาม เสียงคลิกไม่ได้เกิดจากหมอนรองข้อต่อเสมอไป มีสิ่งที่เราควรลองสังเกตเพิ่มเติมคือ
- เสียงคลิกนี้เกิดขึ้นตอนอ้าปาก หุบปาก หรือทั้งสองจังหวะ
- มีเสียงคลิกเฉพาะข้างซ้าย ข้างขวา หรือทั้งสองข้าง
- มีอาการปวดร่วมด้วยหรือไม่
- ยังรู้สึกอ้าปากได้เต็มที่เหมือนเดิมหรือเริ่มรู้สึกติดขัด
รายละเอียดเหล่านี้จะช่วยให้แพทย์วิเคราะห์ได้แม่นยำยิ่งขึ้นว่า เสียงที่เกิดขึ้นเป็นเพียงเสียงจากการเคลื่อนไหวทั่วไปตามธรรมชาติ หรือเป็นสัญญาณเตือนของความผิดปกติบริเวณข้อต่อขากรรไกรที่ควรได้รับการตรวจรักษาเพิ่มเติมค่ะ
เสียงคลิกขากรรไกรแบบไหนไม่ควรมองข้าม?
หลายคนมักสงสัยว่า ขากรรไกรมีเสียงอย่างเดียว กับแบบที่มีอาการปวดหรืออ้าปากติดขัดร่วมด้วย ต่างกันอย่างไร? เพราะ การมีเสียงขากรรไกรไม่ได้หมายความว่าต้องรักษาทุกคนค่ะ
หากมีเสียงคลิกเป็นครั้งคราว แต่ไม่มีอาการปวด เคี้ยวอาหารได้ตามปกติ และอ้าปากได้เต็มที่ อาจไม่จำเป็นต้องรักษา เพียงหมั่นสังเกตว่ามีอาการเปลี่ยนแปลงเพิ่มเติมหรือไม่ แต่หากเสียงคลิกนั้นเริ่มมาพร้อมกับอาการเหล่านี้ ควรให้ความสำคัญและเข้าตรวจเช็กอย่างละเอียดค่ะ
1. มีอาการปวดบริเวณหน้าหู หรือกล้ามเนื้อกราม
รู้สึกปวดระบมขณะเคี้ยวอาหาร หาว หรือพูดคุยเป็นเวลานาน บางรายอาจมีอาการปวดตึงลามไปถึงบริเวณใบหน้า และขมับร่วมด้วย
2. อ้าปากได้แคบลง หรือรู้สึกขากรรไกรติดขัด
จากที่เคยอ้าปากได้ตามปกติ เริ่มรู้สึกตึงเกร็ง อ้าปากได้ไม่สุด หรือมีจังหวะที่ขากรรไกรติดขัดก่อนจะขยับต่อได้
3. มีอาการกรามค้าง
หากอ้าปากแล้วหุบไม่ได้ หรือขากรรไกรติดล็อกจนไม่สามารถเคลื่อนไหวได้ตามปกติ กรณีนี้ควรได้รับการตรวจรักษาโดยเร็วที่สุด และไม่ควรพยายามฝืนกด ดัน หรือพยายามดัดขากรรไกรด้วยตัวเองค่ะ
จุดสำคัญที่ต้องพิจารณาคือ เสียงคลิกนั้นเกิดขึ้นร่วมกับ “ความเจ็บปวด หรือข้อจำกัดในการใช้งานขากรรไกร” หรือไม่นั่นเองค่ะ
ผลกระทบจากการนอนกัดฟัน
บางคนไม่เคยรู้ตัวเลยว่านอนกัดฟัน จนกระทั่งคนข้างๆ บอกว่าได้ยินเสียงฟันบดกันตอนกลางคืน หรือเริ่มสังเกตว่าตื่นเช้ามาแล้วรู้สึกเมื่อยกรามเป็นประจำ
การนอนกัดฟัน เป็นพฤติกรรมการทำงานของกล้ามเนื้อบดเคี้ยวระหว่างหลับ ซึ่งอาจเกิดเป็นการบดฟันหรือกัดฟันแน่น ส่วนการกัดฟันขณะตื่น มักเกิดในช่วงที่กำลังใช้สมาธิหรือเผลอเกร็งขากรรไกร โดยเมื่อกล้ามเนื้อบดเคี้ยวทำงานหนักซ้ำๆ อาจเกิดผลกระทบได้หลายด้าน ได้แก่
- กล้ามเนื้อกรามเมื่อยล้า: รู้สึกตึงหรือเมื่อยบริเวณแก้มและกราม โดยเฉพาะหลังตื่นนอน
- ฟันสึกหรือบิ่น: แรงบดฟันซ้ำๆ อาจทำให้ผิวฟันสึก ฟันแตกร้าว หรือวัสดุอุดฟันเสียหาย
- เสียวฟัน: เมื่อเคลือบฟันสึกมากขึ้น อาจเกิดอาการเสียวต่อความเย็นหรือสิ่งกระตุ้นต่างๆ
- ปวดศีรษะหรือบริเวณขมับ: กล้ามเนื้อที่ทำงานหนักอาจสัมพันธ์กับอาการปวดบริเวณใบหน้าและศีรษะ
ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการนอนกัดฟันมีหลายอย่าง เช่น ความเครียด การนอนหลับ พฤติกรรมบางประเภท และยาบางชนิด อย่างไรก็ตาม การนอนกัดฟันไม่ได้เป็นสาเหตุของเสียงคลิกจากขากรรไกรเสมอไป และการมีฟันสึกก็ไม่ได้เกิดจากพฤติกรรมนอนกัดฟันเท่านั้น จึงต้องตรวจประเมินประวัติการรักษาและสังเกตอาการอื่นๆประกอบกันค่ะ
ตรวจข้อต่อขากรรไกรต้องประเมินอะไรบ้าง?
เวลาที่เรามีอาการปวดกรามหรือมีเสียงคลิกขณะอ้าปาก แพทย์จะไม่ดูแค่จุดที่ปวดเพียงอย่างเดียวค่ะ แต่จำเป็นต้องวิเคราะห์ภาพรวมทั้งหมด ทั้ง ข้อต่อขากรรไกร กล้ามเนื้อบดเคี้ยว การเคลื่อนไหว และสภาพฟัน
ที่ SEOULFACE21 มีการประเมินปัญหาข้อต่อขากรรไกรและการนอนกัดฟันโดยพิจารณาข้อมูลหลายด้านร่วมกัน ได้แก่
- การซักประวัติและพฤติกรรมประจำวัน
แพทย์จะสอบถามว่าอาการเริ่มตั้งแต่เมื่อไร ปวดช่วงไหน มีเสียงคลิกขณะเคลื่อนไหวหรือไม่ รวมถึงพฤติกรรมการใช้ชีวิต เช่น กัดฟันแน่น เคี้ยวอาหารข้างเดียว หรืออาการเมื่อยกรามหลังตื่นนอน
- การตรวจข้อต่อขากรรไกรและกล้ามเนื้อบดเคี้ยว
ตรวจบริเวณที่มีอาการเจ็บ ความตึงของกล้ามเนื้อ ระยะการอ้าปาก และลักษณะการเคลื่อนไหวของขากรรไกร เพื่อแยกปัญหาที่เกี่ยวข้องกับข้อต่อออกจากอาการของกล้ามเนื้อ
- การตรวจการสบฟันและร่องรอยฟันสึก
พิจารณาความสัมพันธ์ของฟันบนและฟันล่าง รวมถึงฟันที่สึก บิ่น แตกร้าว หรือมีร่องรอยการรับแรงมากผิดปกติโดยหากจำเป็น แพทย์อาจพิจารณาการตรวจจากภาพถ่ายเพิ่มเติม เช่น เอกซเรย์ตรวจภาพข้อต่อขากรรไกรค่ะ
ปัญหาข้อต่อขากรรไกรรักษาอย่างไร?
ข่าวดีก็คือ ปัญหาข้อต่อขากรรไกรจำนวนมากสามารถเริ่มดูแลด้วยวิธีที่ไม่ต้องผ่าตัดได้ค่ะ
โดยมีแนวทางสำคัญคือ ลดความเจ็บปวด ลดภาระที่เกิดกับข้อต่อและกล้ามเนื้อ และช่วยให้ขากรรไกรกลับมาใช้งานได้สะดวกขึ้น โดยมีวิธีดูแลหลายรูปแบบตามลักษณะอาการ
1. การใช้ยาและกายภาพบำบัด
สำหรับผู้ที่มีอาการปวดหรือกล้ามเนื้อบดเคี้ยวตึงเกร็ง แพทย์อาจพิจารณาจ่ายยาเพื่อช่วยบรรเทาอาการ ควบคู่ไปกับการทำกายภาพบำบัดขากรรไกรอย่างเหมาะสม เพื่อช่วยผ่อนคลายกล้ามเนื้อ ปรับสมดุลการเคลื่อนไหว และลดความไม่สบายตัวขณะขยับปาก
2. เฝือกสบฟันหรืออุปกรณ์ปรับเสถียรภาพการสบฟัน
เป็นอุปกรณ์สวมครอบฟันที่ช่วยกระจายแรงและปกป้องฟันจากแรงกัดหรือแรงบดเคี้ยวที่หนักเกินไป สำหรับผู้ที่มีพฤติกรรมนอนกัดฟัน อุปกรณ์ชนิดนี้จะช่วยลดความเสียหายและความสึกหรอที่เกิดขึ้นกับฟันได้ ทั้งนี้จะต้องผ่านกระบวนการทำอุปกรณ์แบบเฉพาะบุคคล พร้อมปรับแต่งให้รับกับช่องปากและตรวจเช็กความพอดี
3. การฉีดโบทูลินัมท็อกซินบริเวณกล้ามเนื้อบดเคี้ยว
การฉีดโบทูลินัมท็อกซินมีฤทธิ์ลดการทำงานของกล้ามเนื้อบริเวณที่ฉีดชั่วคราว จึงพิจารณานำมาใช้เสริมในบางกรณีที่มีปัญหาเรื่องการเกร็งตัวของกล้ามเนื้อบดเคี้ยว
นอกจากนี้สำหรับผู้ที่มีอาการไม่รุนแรง การเริ่มต้นจากการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมในชีวิตประจำวัน ควบคู่กับวิธีการดูแลที่ไม่ไปเปลี่ยนแปลงโครงสร้างฟันหรือข้อต่อ มักเป็นแนวทางที่ปลอดภัยและเหมาะสมที่สุดค่ะ
ลองสังเกตขากรรไกรของตัวเอง
สิ่งที่ช่วยให้การปรึกษาแพทย์มีประโยชน์มากขึ้นคือ การเล่าอาการของตัวเองให้ชัดค่ะ ก่อนเข้ารับการตรวจขากรรไกร ลองบันทึกและรวบรวมข้อมูลเหล่านี้ไว้ล่วงหน้าได้เลยค่ะ
- เสียงคลิกจากขากรรไกร: เกิดจากข้างไหน ตอนอ้าปากหรือหุบปาก และเป็นทุกครั้งหรือบางครั้ง
- อาการปวด: ปวดตรงหน้าหู กล้ามเนื้อแก้ม หรือขมับ และปวดมากขึ้นตอนเคี้ยวหรือไม่
- การอ้าปาก: อ้าปากได้เท่าเดิมหรือเริ่มติดขัด มีประวัติกรามค้างหรือไม่
- พฤติกรรมกัดฟัน: มีคนเคยทักเรื่องเสียงนอนกัดฟัน หรือมีพฤติกรรมเผลอกัดฟันแน่นระหว่างทำงานหรือไม่
- อาการหลังตื่นนอน: เมื่อยกราม ปวดศีรษะ หรือรู้สึกว่ามีอาการฟันเสียวมากขึ้นหรือไม่
เพื่อช่วยลดภาระและชะลอความเสื่อมของข้อต่อขากรรไกร ควรหลีกเลี่ยงอาหารที่แข็งหรือเหนียวมาก งดเคี้ยวหมากฝรั่ง ลดพฤติกรรมการกัดฟันแน่น และพักขากรรไกรจากการอ้าปากกว้างโดยไม่จำเป็น หากอาการปวดเพิ่มขึ้น อ้าปากได้น้อยลง หรือขากรรไกรค้าง ควรเข้ารับการตรวจประเมินแทนการฝืนรอดูอาการด้วยตัวเองค่ะ
STM Match — ช่วยค้นหาคุณหมอที่เหมาะกับคุณ
เวลาค้นหาหมอศัลยแพทย์ หลายคนมักเริ่มต้นจากการเปิดดูรีวิวแล้วเลือกคุณหมอที่ถูกใจ ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นที่ดีค่ะ แต่ถ้าอยากเพิ่มความมั่นใจว่าจะได้รับการดูแลจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญที่มีความชำนาญตรงกับเคสของเราจริงๆ STM Style พร้อมเข้ามาช่วยดูแลในจุดนี้ค่ะ
ทาง STM Style จะรวบรวมรายละเอียดเบื้องต้น เช่น เคยผ่าตัดมากี่ครั้ง จุดที่อยากแก้ ประวัติการแพ้ยา โรคประจำตัว รวมถึงตารางเวลาพำนักในเกาหลี จากนั้นจะนำข้อมูลเหล่านี้ไปประกอบการจับคู่กับศัลยแพทย์เกาหลีในฐานข้อมูลที่มีความเชี่ยวชาญเฉพาะทางตรงกับปัญหาของคุณ เพื่อให้คุณหมอได้ประเมินเคสจริงอย่างตรงจุด
ส่วนรายละเอียดลงลึกว่าควรศัลยกรรมตรงจุดไหนบ้าง หรือข้อมูลทางด้านเทคนิคต่างๆ ทาง STM Style จะไม่ได้เป็นผู้ตัดสินแทน แต่จะเป็นหน้าที่ของศัลยแพทย์เกาหลีที่ได้รับการรับรองและเหมาะสมกับเคสนั้นๆ เป็นผู้ตรวจวินิจฉัยและวางแผนการดูแลให้โดยตรงค่ะ
FAQ คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับเสียงขากรรไกรและการนอนกัดฟัน
Q. ขากรรไกรมีเสียงคลิกมาหลายปี แต่ไม่เคยปวด จำเป็นต้องรักษาไหม?
หากมีเพียงเสียงคลิก ไม่มีอาการปวด และใช้งานขากรรไกรได้ตามปกติ โดยทั่วไปอาจไม่จำเป็นต้องรักษาค่ะ แต่หากเริ่มมีอาการปวด อ้าปากติดขัด หรือเสียงเปลี่ยนไปพร้อมกับการเคลื่อนไหวที่ผิดปกติ ควรเข้ารับการประเมินเพิ่มเติม
Q. ตื่นเช้ามาแล้วปวดกราม แปลว่านอนกัดฟันแน่นอนหรือไม่?
ไม่เสมอไปค่ะ แม้การนอนกัดฟันอาจทำให้กล้ามเนื้อกรามเมื่อยล้า แต่ยังมีสาเหตุอื่นที่ทำให้ปวดกรามหลังตื่นนอนได้ เช่น ปัญหากล้ามเนื้อบดเคี้ยวหรือข้อต่อขากรรไกร แพทย์จึงต้องพิจารณาร่วมกับประวัติและร่องรอยบนฟัน
Q. ถ้าใส่เฝือกสบฟันแล้ว จะหายนอนกัดฟันหรือไม่?
เฝือกสบฟันมีบทบาทสำคัญในการช่วยปกป้องฟันและกระจายแรงกัด แต่ไม่ได้รับประกันว่าจะทำให้พฤติกรรมนอนกัดฟันหายไปทั้งหมด หากยังมีอาการเมื่อยกรามหรือปวดข้อต่อ ควรให้ทันตแพทย์ตรวจความพอดีของอุปกรณ์และประเมินอาการร่วมด้วย
เสียงคลิกเบาๆ เวลาอ้าปากอาจดูเป็นเรื่องเล็กน้อย โดยเฉพาะเมื่อไม่มีอาการเจ็บหรือความผิดปกติอื่นร่วมด้วย แต่หากเริ่มมีอาการปวดกราม อ้าปากได้ไม่เต็มที่ ขากรรไกรติดขัด หรือรู้สึกเมื่อยล้าบริเวณกรามหลังตื่นนอน ก็เป็นสัญญาณที่ควรใส่ใจมากขึ้นค่ะ
สำหรับผู้ที่กำลังกังวลเรื่อง เสียงคลิกจากข้อต่อขากรรไกร การตรวจประเมินตั้งแต่เริ่มมีอาการรบกวนชีวิตประจำวัน จะช่วยให้เข้าใจสาเหตุและเลือกแนวทางดูแลได้เหมาะสม โดยไม่จำเป็นต้องเริ่มต้นจากการรักษาที่ซับซ้อนเสมอไป
หากสนใจปรึกษาเรื่องข้อต่อขากรรไกร สามารถติดต่อ STM Style เพื่อช่วยประสานงานและตรวจสอบหาคุณหมอและโรงพยาบาลที่เหมาะสมกับอาการเบื้องต้นได้ค่ะ
#ขากรรไกรมีเสียงคลิก #ขากรรไกรมีเสียง #อ้าปากแล้วมีเสียง #ปวดกราม #ปวดขากรรไกร #ข้อต่อขากรรไกร #ข้อต่อขากรรไกรอักเสบ #นอนกัดฟัน #กัดฟันตอนนอน #อ้าปากไม่สุด #กรามค้าง #กรามลั่น #ฟันสึก #กล้ามเนื้อบดเคี้ยว #เฝือกสบฟัน #รักษาข้อต่อขากรรไกร #TMJ #TMD #จัดฟัน #3DCT #3DSimulation #ศัลยกรรมโครงหน้าเกาหลี #หมอศัลยกรรมเกาหลี #STMStyle #ศัลยกรรมเกาหลีกับSTM #คลินิกความงามเกาหลี #คลินิกเกาหลี #หมอเกาหลี #รีวิวเกาหลี #เอเจนซี่เกาหลี #Kbeauty #หัตถการเกาหลี #ศัลยกรรมเกาหลี #โรงพยาบาลศัลยกรรมเกาหลี #SEOULFACE21
